Có lúc mình được giới thiệu một phương pháp chưa từng nghe, và tra thì không ra gì rõ ràng. Vẫn có cách đánh giá, và nó nằm ở chỗ khác.
Vì sao không tra được không có nghĩa là xấu
- Có thứ chưa được nghiên cứu nhiều
- Có thứ chỉ phổ biến ở một vùng
- Nên không tra được không kết luận gì
- Nhưng nó cũng không chứng minh gì
- Vậy phải đánh giá bằng trục khác
Mục cuối là chỗ chuyển ý, và nó là điều làm bài này khác với việc đi tìm bằng chứng.
Hai trục trả lời được
- Mức xâm lấn của phương pháp
- Mức đánh đổi nếu nó không có tác dụng
- Cả hai trục đều trả lời được mà không cần chuyên môn
- Và cả hai đều quyết định rủi ro thật
- Nên chúng dùng được cho mọi phương pháp lạ
Mục thứ ba là điều làm cách này khả thi, và nó là công cụ chính của bài.
Trục một: mức xâm lấn
- Có xuyên qua da không
- Có dùng nhiệt hoặc điện không
- Có uống vào không
- Có thao tác mạnh vào cột sống hoặc cổ không
- Càng nhiều mục có thì rủi ro càng cao
Năm mục này trả lời được bằng cách hỏi, và chúng không phụ thuộc vào tên phương pháp.
Trục hai: mức đánh đổi
- Tiền
- Thời gian và số buổi
- Có phải hoãn chẩn đoán hay điều trị nào không
- Có phải bỏ thứ đang dùng không
- Hai mục cuối là hai khoản đắt nhất
Mục cuối là điểm quan trọng nhất của bài, và nó là khoản ít ai tính tới.
Vì sao hoãn chẩn đoán là khoản đắt nhất
- Có bệnh mà kết quả phụ thuộc vào việc xử lý sớm
- Mỗi tuần hoãn là một phần cơ hội mất đi
- Và phần đó không lấy lại được bằng tiền
- Nên nó khác hẳn với việc mất tiền
- Đây là chỗ nghiêm khắc nhất của cả site
Mục thứ ba là lý do em xếp nó cao nhất, và nó nối lại với bài về dấu hiệu không được chờ.
Bốn thứ nên từ chối ngay
- Đòi ngừng điều trị đang có
- Đòi không nói với bác sĩ
- Dùng sản phẩm không nhãn
- Thực hiện ở nơi không có giấy phép
- Bốn điều đó không phụ thuộc vào phương pháp đó là gì
Mục cuối là điều làm bốn ranh giới này dùng được, và chúng không cần đánh giá gì thêm.
Nếu rủi ro thấp và mình vẫn muốn thử
- Đưa lời giới thiệu cho bác sĩ đang theo dõi xem
- Giữ nguyên điều trị đang có
- Đặt một mốc đánh giá từ trước
- Đặt một ngân sách từ trước
- Ghi lại từng ngày
Năm mục này giữ cho việc thử không thành việc mất kiểm soát, và chúng không cản việc thử.
Vì sao phải đặt ngân sách từ trước
- Không có ngân sách thì không có điểm dừng
- Mỗi lần đều có lý do hợp lý để chi thêm
- Đã chi nhiều rồi nên bỏ thì tiếc
- Nên phải đặt khi còn tỉnh táo
- Cơ chế này đã nói ở nhiều lô của site
Mục thứ ba là cơ chế tâm lý mạnh nhất, và nó giữ người ta lại rất lâu.
Ghi lại từng ngày thì ghi gì
- Đã làm gì hôm nay
- Mức triệu chứng theo thang mười điểm
- Chi phí
- Có gì bất thường không
- Một dòng mỗi ngày
Mục thứ hai là cột cho phép đánh giá ở mốc, và nó là phần duy nhất so được.
Về áp lực của người giới thiệu
- Nhiều phương pháp lạ tới qua người thân
- Nên khó từ chối
- Nói rằng mình sẽ hỏi bác sĩ trước
- Và nói rằng mình không bỏ thứ đang dùng
- Hai câu đó đủ và ít gây căng thẳng
Mục thứ tư là câu quan trọng nhất, vì nó giữ được ranh giới mà không cần tranh luận.
Phân biệt phương pháp lạ với cơ sở lạ
- Hai chuyện đó khác nhau
- Một phương pháp ít xâm lấn ở cơ sở có phép thì rủi ro thấp
- Một phương pháp thông thường ở cơ sở không phép thì rủi ro cao
- Nên phần giấy phép vẫn kiểm trước
- Rồi mới tới phần đánh giá phương pháp
Mục thứ tư là thứ tự đúng, và nó là lý do lô một của site được đặt trước mọi lô khác.
Khi người bệnh đang rất nặng
- Đây là lúc dễ bị dẫn dắt nhất
- Và cũng là lúc các phương pháp lạ tới nhiều nhất
- Nên đây là lúc cần một người ngoài nhìn giúp
- Đừng quyết một mình trong tình trạng đó
- Và đừng để hy vọng làm hoãn việc điều trị
Mục cuối là điều em muốn nói thẳng, vì đây là chỗ tổn thất lớn nhất xảy ra.
Điều nên nói với bác sĩ đang theo dõi mình
- Em được giới thiệu thứ này
- Đây là mô tả về nó
- Em có nên thử không, và có gì cần tránh
- Em không định bỏ điều trị đang có
- Bốn câu đó là câu bình thường trong một buổi khám
Mục thứ tư là câu làm bác sĩ yên tâm tư vấn, và nó mở ra một cuộc bàn thay vì một lời can.
Kiểm được ngay tại chỗ
- Phương pháp này xâm lấn tới mức nào
- Nếu nó không có tác dụng thì em mất gì
- Nó có đòi em bỏ điều trị đang có không
- Nó có đòi em không nói với bác sĩ không
- Hai câu cuối trả lời là có thì dừng lại
Mục cuối là ý của bài, vì hai ranh giới đó đủ để quyết định mà không cần biết gì thêm.
Câu hỏi thường gặp
Khi không tra được gì về một phương pháp thì đánh giá thế nào?
Đánh giá theo hai trục có thể trả lời được: mức xâm lấn của nó, và mức đánh đổi nếu nó không có tác dụng. Một việc ít xâm lấn và không làm hoãn điều trị nào thì rủi ro thấp; một việc xâm lấn hoặc đòi bỏ điều trị đang có thì rủi ro cao dù lời giới thiệu hay tới đâu.
Đánh đổi nghĩa là gì ở đây?
Là những gì mình mất nếu nó không có tác dụng: tiền, thời gian, và quan trọng nhất là khoảng thời gian chẩn đoán hoặc điều trị bị hoãn. Khoản thứ ba là khoản đắt nhất và cũng là khoản ít ai tính tới.
Có phương pháp nào nên từ chối ngay không?
Có: bất cứ phương pháp nào đòi ngừng điều trị đang có, đòi không nói với bác sĩ, dùng sản phẩm không nhãn, hoặc thực hiện ở nơi không có giấy phép. Bốn điều đó là ranh giới không phụ thuộc vào việc phương pháp đó là gì.
Nếu vẫn muốn thử thì làm thế nào?
Đưa lời giới thiệu cho bác sĩ đang theo dõi mình xem, giữ nguyên điều trị đang có, đặt một mốc đánh giá và một ngân sách từ trước, và ghi lại từng ngày. Bốn việc đó giữ cho việc thử không thành việc mất kiểm soát.