Nhóm thủ thuật này trông nhẹ hơn châm kim nên người ta ít để ý. Nhưng đây lại là nhóm gây tổn thương da nhiều nhất.
Vì sao rủi ro ở đây là bỏng
- Nhóm này dùng nhiệt trực tiếp hoặc gián tiếp lên da
- Nhiệt độ và thời gian tiếp xúc quyết định
- Người bệnh không tự thấy được nhiệt độ thực tế
- Và ở người mất cảm giác thì họ không cảm nhận được nóng
- Nên rủi ro không nằm ở cảm giác của mình
Mục thứ tư là nhóm nguy hiểm nhất, và nó là lý do phần khai báo trước rất quan trọng.
Năm nhóm không nên làm hoặc phải rất thận trọng
- Người có vùng da mất cảm giác
- Người có đường huyết cao khó kiểm soát
- Người có tuần hoàn kém ở chi
- Người đang dùng thuốc chống đông
- Vùng da đang tổn thương hoặc nhiễm trùng
Năm nhóm này phải được nói ra, và cả năm đều có lý do y khoa rất cụ thể.
Vì sao đường huyết cao lại quan trọng
- Nhóm này có thể mất cảm giác ở bàn chân mà chưa biết
- Da lành chậm hơn
- Nhiễm trùng dễ nặng hơn
- Một vết bỏng nhỏ có thể thành vấn đề dài
- Nên nhóm này cần cẩn thận nhất với nhiệt
Mục thứ tư là hậu quả thật, và nó là lý do phần này được viết riêng.
Điều phải thấy trong buổi làm
- Người làm ở cạnh trong suốt thời gian, không rời đi
- Có hỏi mình có thấy nóng quá không
- Có lớp ngăn giữa nguồn nhiệt và da khi cần
- Thời gian được kiểm bằng đồng hồ
- Dụng cụ sạch và không dùng chung khi có tiếp xúc máu
Mục đầu là điều quan trọng nhất, vì phần lớn ca bỏng xảy ra khi không ai ở cạnh.
Nói ngay khi thấy quá nóng
- Đừng cố chịu vì nghĩ phải chịu mới có tác dụng
- Cảm giác nóng rát là tín hiệu dừng
- Nói ngay, không chờ hết buổi
- Người làm sẽ điều chỉnh
- Không ai đàng hoàng muốn mình bị bỏng
Mục đầu là quan niệm sai gây hại nhất, và nó cần được nói thẳng là sai.
Cái gì bình thường sau giác hơi
- Vết bầm tròn ở chỗ giác
- Hơi đau tức tại chỗ một hai ngày
- Vết bầm tự hết trong một tới hai tuần
- Màu vết bầm không nói lên mức độ bệnh
- Mục cuối là điều hay bị nói sai
Mục cuối là chỗ em muốn nói rõ, vì không nên dùng màu vết bầm để suy ra bất cứ điều gì.
Cái gì không bình thường
- Phỏng nước
- Loét hoặc mất lớp da
- Đau tăng dần thay vì giảm dần
- Sưng nóng đỏ lan rộng
- Sốt
Năm mục này đều cần đi khám, và nhóm thứ tư với thứ năm gợi tới nhiễm trùng.
Nếu bị bỏng thì xử thế nào
- Làm mát bằng nước sạch mát trong nhiều phút
- Không dùng đá đặt trực tiếp
- Không đắp bất cứ thứ gì lên
- Không tự chọc phỏng nước
- Rồi đi khám
Mục thứ ba là điều quan trọng, vì các thứ đắp lên vừa gây nhiễm trùng vừa làm khó đánh giá.
Khi nào bỏng phải đi khám ngay
- Có phỏng nước
- Diện rộng
- Ở mặt, bàn tay, bàn chân hoặc vùng khớp
- Ở người có đường huyết cao hoặc giảm miễn dịch
- Ở trẻ nhỏ và người cao tuổi
Năm mục này là nhóm không nên tự xử tại nhà, và mỗi mục có lý do riêng.
Về các thủ thuật có gây chảy máu
- Một số thủ thuật làm chảy máu tại chỗ
- Khi đó yêu cầu vô khuẩn phải đủ như với kim
- Dụng cụ dùng một lần hoặc tiệt trùng đúng cách
- Không dùng chung giữa người này với người khác
- Nhóm dùng thuốc chống đông nên tránh hoặc hỏi bác sĩ trước
Mục thứ hai là nguyên tắc quan trọng, vì rủi ro lây nhiễm ở đây giống với châm kim.
Về các thủ thuật dùng kích thích điện
- Người có thiết bị cấy trong người phải nói ra
- Cho xem thẻ thiết bị
- Hỏi bác sĩ tim mạch nếu chưa rõ
- Nói ngay nếu thấy cảm giác lạ hoặc quá mạnh
- Đừng cố chịu cường độ cao
Mục đầu là lời nhắc an toàn quan trọng, và nó đã được nói ở bài trước của lô này.
Điều nên hỏi trước khi làm
- Thủ thuật này dùng nhiệt hay dùng hút, hay cả hai
- Có gây chảy máu không
- Kéo dài bao lâu và có ai ở cạnh không
- Em thuộc nhóm nào cần tránh không
- Sau đó da em có thể thế nào
Mục cuối là câu giúp mình biết cái gì bình thường, và nó ngăn được cả lo vô ích lẫn bỏ qua thật.
Nhóm nên hỏi bác sĩ trước
- Người có đường huyết cao
- Người có bệnh mạch máu ngoại vi
- Người đang dùng thuốc chống đông
- Thai phụ
- Người có vùng da mất cảm giác
Năm nhóm này là nhóm rủi ro cao nhất với nhiệt, và một câu hỏi trước đổi được nhiều thứ.
Kiểm được ngay tại chỗ
- Có ai ở cạnh trong suốt thời gian làm không
- Có lớp ngăn giữa nguồn nhiệt và da không
- Dụng cụ có sạch và dùng riêng không
- Em đã nói mình thuộc nhóm nào cần tránh chưa
- Và em nói ngay nếu thấy quá nóng
Mục cuối là việc quan trọng nhất trong buổi làm, vì cảm giác nóng rát là tín hiệu duy nhất mình có.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhóm thủ thuật này lại có rủi ro bỏng?
Vì chúng dùng nhiệt trực tiếp hoặc gián tiếp lên da, nên nhiệt độ và thời gian tiếp xúc quyết định. Người bệnh không tự thấy được nhiệt độ thực tế, và ở người mất cảm giác thì họ cũng không cảm nhận được nóng.
Ai không nên làm nhóm thủ thuật này?
Người có vùng da mất cảm giác, người có đường huyết cao khó kiểm soát, người có tuần hoàn kém ở chi, người đang dùng thuốc chống đông, và vùng da đang tổn thương hoặc nhiễm trùng. Hãy nói rõ nếu mình thuộc nhóm nào.
Vết bầm sau giác hơi có bình thường không?
Vết bầm tròn ở chỗ giác là hay gặp và tự hết trong một tới hai tuần. Nhưng phỏng nước, loét, đau tăng dần hoặc sưng nóng đỏ thì không bình thường và cần đi khám.
Nếu bị bỏng thì xử thế nào?
Làm mát vùng đó bằng nước sạch mát trong nhiều phút, không dùng đá trực tiếp, không đắp bất cứ thứ gì lên, rồi đi khám — nhất là khi có phỏng nước, diện rộng, hoặc ở người có đường huyết cao. Không tự chọc phỏng nước.