Không có mốc thì một liệu trình kéo dài vô hạn mà không ai quyết định gì cả. Đây là chỗ tốn tiền và tốn thời gian nhiều nhất.
Vì sao không có buổi nào tự nhiên là buổi dừng
- Mỗi lần đều có lý do hợp lý để làm thêm vài buổi
- Lần này chưa đủ, lần sau sẽ khác
- Đã bỏ nhiều tiền rồi nên bỏ giữa thì tiếc
- Nên chuỗi đó không có điểm kết tự nhiên
- Và người trong chuỗi khó tự nhìn ra điều đó
Mục thứ ba là cơ chế tâm lý mạnh nhất, và nó làm người ta đi tiếp dù đã không đỡ.
Cách duy nhất hiệu quả: đặt mốc từ đầu
- Hỏi bao nhiêu buổi thì xem lại
- Hỏi nếu không đỡ thì làm gì
- Ghi hai câu trả lời đó ra giấy
- Đặt mốc trước khi bắt đầu buổi đầu tiên
- Không đặt sau khi đã làm mấy buổi
Mục thứ hai là câu quan trọng nhất, vì nó buộc phải có một phương án khác.
Vì sao mốc quan trọng hơn số buổi
- Số buổi khác nhau theo từng trường hợp
- Nên không có con số chung
- Cái quyết định là có ngưỡng để đánh giá hay không
- Có mốc thì biết đang đi đúng hướng hay không
- Không có mốc thì chỉ có cảm giác
Mục cuối là vấn đề thật, vì cảm giác về triệu chứng của chính mình rất hay nhớ sai.
Theo dõi bằng việc làm được
- Mức đau theo thang mười điểm
- Việc trước không làm được mà giờ làm được
- Số ngày phải dùng thuốc giảm đau
- Số đêm ngủ được
- Bốn thứ đó ghi được bằng con số
Mục cuối là điều làm việc theo dõi có giá trị, vì con số so được còn cảm giác thì không.
Ghi mỗi tuần một dòng
- Bốn con số ở trên
- Số buổi đã làm
- Chi phí đã bỏ ra
- Một dòng mỗi tuần là đủ
- Đọc lại cả tờ ở mốc đánh giá
Mục thứ ba là cột người ta hay không ghi, và nó rất hữu ích khi phải quyết định tiếp hay dừng.
Tới mốc mà có đỡ
- Hỏi còn cần thêm bao nhiêu buổi nữa
- Hỏi sau đó có cần duy trì không
- Hỏi mình làm gì ở nhà để giữ kết quả
- Đặt một mốc xem lại tiếp
- Đỡ rồi cũng vẫn nên có mốc
Mục thứ ba là câu rất nên hỏi, vì phần tự làm ở nhà thường quyết định việc giữ kết quả.
Tới mốc mà không đỡ
- Hỏi lý do
- Hỏi có nên đổi cách hay nên dừng
- Nếu chưa có chẩn đoán rõ thì đi khám để được chẩn đoán
- Làm thêm nhiều buổi mà không đổi gì là cách tốn kém nhất
- Và nó cũng làm mất thời gian chẩn đoán
Mục thứ ba là điều quan trọng nhất của bài, vì nó nối lại với lô một của site.
Vì sao phải có chẩn đoán trước
- Không có chẩn đoán thì không biết đang điều trị gì
- Nên không có ngưỡng nào để đánh giá
- Và không biết có bệnh nào cần xử sớm không
- Đây là chỗ mất thời gian tốn kém nhất
- Đi khám để có chẩn đoán không có nghĩa là bỏ liệu trình
Mục cuối là cách nói em muốn giữ, vì nó cho phép làm hai việc song song.
Dấu hiệu liệu trình đang kéo dài vô hạn
- Đã làm nhiều tháng mà không có mốc nào được đặt
- Mỗi lần tới lại được hẹn thêm vài buổi
- Không ai hỏi mình đỡ tới mức nào
- Không có ghi chép nào về tiến bộ
- Bốn dấu hiệu đó là lúc nên dừng lại và hỏi
Mục thứ ba là dấu hiệu rõ nhất, và nó cho thấy không ai đang đánh giá gì cả.
Về gói nhiều buổi trả trước
- Nó thường rẻ hơn tính từng buổi
- Nhưng nó làm mình khó dừng
- Vì đã trả rồi nên bỏ thì tiếc
- Hỏi chính sách nếu phải dừng giữa gói
- Và hỏi trước khi trả, không hỏi sau
Mục thứ hai là mặt sau ít được nói, và nó ảnh hưởng tới quyết định về sau nhiều hơn người ta tưởng.
Về việc đổi sang cách khác mãi
- Đổi cách thì bắt đầu lại một khoảng chờ mới
- Mỗi khoảng chờ vài tuần
- Các khoảng chờ cộng lại thành nhiều tháng
- Nên đổi cách cũng phải có mốc
- Và có ngưỡng đổi bao nhiêu lần thì dừng
Mục thứ ba là cơ chế mất thời gian mà không ai quyết định gì, và nó rất hay xảy ra.
Đặt ngân sách cùng lúc với đặt mốc
- Bàn trong nhà mức tối đa mình theo được
- Quy ra số buổi
- Ghi ra giấy khi còn tỉnh táo
- Tới ngưỡng thì xem lại cùng cả nhà
- Hai mốc đó nên đặt cùng nhau
Mục cuối là cách làm quyết định về sau nhẹ đi, và nó tránh được cảm giác phải quyết một mình.
Dừng không có nghĩa là thất bại
- Một cách không hiệu quả với mình là thông tin, không phải thất bại
- Nó cho biết nên tìm hướng khác
- Và nó giữ lại thời gian cho hướng đó
- Nên dừng đúng lúc là một quyết định tốt
- Không phải một bước lùi
Mục thứ ba là lý do thực tế nhất, và nó là điều làm việc dừng có giá trị.
Kiểm được ngay tại chỗ
- Bao nhiêu buổi thì mình xem lại
- Nếu không đỡ thì làm gì
- Em đã có chẩn đoán rõ chưa
- Em ghi lại tiến bộ bằng cách nào
- Bốn câu đó hỏi trước buổi đầu tiên
Mục cuối là ý của bài, vì sau buổi đầu thì việc đặt mốc luôn khó hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Một liệu trình nên có bao nhiêu buổi?
Số buổi khác nhau theo từng trường hợp nên không có con số chung, nhưng điều bắt buộc là phải có một mốc đánh giá lại được nói rõ từ đầu. Hãy hỏi thẳng: bao nhiêu buổi thì mình xem lại, và nếu không đỡ thì làm gì.
Vì sao mốc đánh giá lại quan trọng hơn số buổi?
Vì không có mốc thì liệu trình dễ kéo dài vô hạn: mỗi lần đều có lý do hợp lý để làm thêm vài buổi, nên không có buổi nào tự nhiên là buổi dừng. Mốc đặt từ trước là cách duy nhất để quyết định không bị hoàn cảnh quyết thay.
Theo dõi hiệu quả bằng cách nào?
Bằng việc làm được, không bằng cảm giác: mức đau theo thang mười điểm, việc trước không làm được mà giờ làm được, số ngày phải dùng thuốc giảm đau, và số đêm ngủ được. Ghi lại mỗi tuần một dòng rồi đọc lại ở mốc.
Tới mốc mà không đỡ thì nên làm gì?
Hỏi lý do và hỏi có nên đổi cách hay nên dừng, và nếu chưa có chẩn đoán rõ ràng thì đi khám để được chẩn đoán. Làm thêm nhiều buổi nữa mà không đổi gì là cách tốn kém nhất.