Hai cơ quan này chịu phần lớn hậu quả của việc dùng thứ không rõ nguồn gốc. Và cả hai đều hỏng mà không đau.
Vì sao mọi thứ uống vào đều đi qua hai cơ quan này
- Gan chuyển hoá phần lớn các chất đưa vào
- Thận thải chúng ra
- Nên chúng chịu tải của mọi thứ mình uống
- Kể cả các thứ được coi là lành
- Dùng lâu dài thì tải đó tích lại
Mục thứ tư là điều cần nói rõ, vì chữ lành không có nghĩa là không có tải.
Vì sao chúng hỏng âm thầm
- Cả hai có dự trữ chức năng lớn
- Nên chúng bù được một thời gian dài
- Triệu chứng chỉ xuất hiện khi đã mất nhiều
- Không có đau ở giai đoạn đầu
- Đó chính là điều làm nhóm này nguy hiểm
Mục thứ ba là điểm cốt lõi, và nó là lý do không thể dựa vào cảm giác.
Dấu hiệu của gan đã là dấu hiệu muộn
- Vàng da, vàng mắt
- Nước tiểu sẫm màu
- Ngứa nhiều
- Buồn nôn, ăn kém, mệt nhiều
- Bụng chướng hoặc phù
Năm mục này cần đi khám ngay, và chúng thường xuất hiện khi đã mất khá nhiều chức năng.
Dấu hiệu của thận cũng vậy
- Phù mặt hoặc phù chân
- Đi tiểu ít hẳn hoặc nhiều hẳn về đêm
- Nước tiểu có bọt nhiều
- Mệt, buồn nôn, ăn kém
- Huyết áp tăng mới xuất hiện
Mục cuối là dấu hiệu ít ai gắn với thận, và nó đáng được nhắc riêng.
Cách duy nhất phát hiện sớm
- Bằng xét nghiệm, không bằng cảm giác
- Đi khám và đề nghị kiểm chức năng gan
- Kiểm chức năng thận
- Cùng các chỉ số liên quan
- Nói rõ mình đã dùng gì và bao lâu
Mục cuối là chi tiết làm xét nghiệm được đọc đúng, và nó cần được nói mà không chờ ai hỏi.
Năm nhóm nên kiểm mà không chờ dấu hiệu
- Người đã có bệnh gan hoặc bệnh thận
- Người cao tuổi
- Người dùng nhiều thuốc cùng lúc
- Người uống rượu nhiều
- Người đã dùng thứ không rõ nguồn gốc nhiều tháng
Mục thứ ba là nhóm đông nhất, và ở đó tổng tải là thứ không ai đang đếm.
Vì sao nhóm đã có bệnh gan hoặc thận lại nguy hiểm hơn
- Dự trữ chức năng của họ đã ít hơn
- Nên cùng một tải thì ảnh hưởng nhiều hơn
- Và họ mất bù nhanh hơn
- Một số thứ còn bị tích lại vì thải kém
- Nên nhóm này phải hỏi bác sĩ trước khi dùng bất cứ gì mới
Mục thứ tư là cơ chế làm mọi thứ nặng hơn, và nó là lý do nhóm này được nhắc ở mọi lô.
Nguy cơ từ kim loại nặng và tạp chất
- Dược liệu không được kiểm có thể nhiễm kim loại nặng
- Hoặc nhiễm nấm mốc và tạp chất
- Chúng ảnh hưởng tới gan, thận và các cơ quan khác
- Và chúng tích lại theo thời gian
- Lô về nguồn gốc dược liệu trong site nói kỹ phần này
Mục thứ tư là điểm quan trọng nhất, và nó là lý do dùng dài ngày rủi ro hơn dùng ngắn.
Khi đang uống nhiều nguồn cùng lúc
- Thuốc từ bác sĩ, thang từ nơi khác, viên bổ sung
- Tổng tải lên gan và thận là tổng của cả ba
- Nhưng không ai đang đếm tổng đó
- Nên đây là tình huống rủi ro nhất
- Gỡ được bằng cách nói hết ra ở một nơi
Mục cuối là việc làm được ngay, và nó là can thiệp hiệu quả nhất của cả bài.
Xét nghiệm bất thường thì làm gì
- Đừng hoảng, nhiều mức bất thường nhẹ hồi phục được
- Nhưng phải ngừng đúng cách theo hướng dẫn
- Và làm lại xét nghiệm theo mốc
- Bác sĩ sẽ đặt mốc kiểm lại
- Đừng bỏ mốc vì thấy đã đỡ
Mục đầu là điều đáng nói, vì nhiều trường hợp phát hiện sớm thì phục hồi được.
Điều nên làm với các thứ đang dùng
- Liệt kê hết ra một tờ
- Mang cả hộp đi khám
- Hỏi thứ nào nên ngừng và ngừng thế nào
- Hỏi thứ nào giữ lại được
- Đừng tự quyết phần nào bỏ phần nào giữ
Mục cuối là ranh giới, vì việc chọn bỏ cái nào cần biết tương tác và cần biết bệnh nền.
Sau khi đã ngừng thì theo dõi bao lâu
- Hỏi bác sĩ mốc kiểm lại của mình
- Thường cần vài mốc trong nhiều tháng
- Ghi mốc vào lịch
- Đang khoẻ không phải lý do bỏ mốc
- Vì hồi phục cũng diễn ra âm thầm như lúc hỏng
Mục cuối là lý do phải theo dõi, và nó đối xứng với phần đầu của bài.
Điều nên nhớ từ bài này
- Hai cơ quan này không đau khi hỏng
- Nên cảm giác khoẻ không nói được gì về chúng
- Chỉ xét nghiệm mới nói được
- Dùng dài ngày là yếu tố quan trọng nhất
- Nói hết mọi thứ đang dùng ở một nơi
Mục thứ hai là câu ngắn nhất và đúng nhất của bài, và nó đúng với cả người hoàn toàn không triệu chứng.
Kiểm được ngay tại chỗ
- Em đã dùng thứ này bao lâu rồi
- Em có thuộc năm nhóm nên kiểm sớm không
- Em đã kiểm chức năng gan và thận lần nào chưa
- Em đã nói hết mọi thứ đang dùng ở một nơi chưa
- Bốn câu đó trả lời được ngay hôm nay
Mục cuối là ý của bài, vì đây là nhóm rủi ro mà chỉ hành động chủ động mới phát hiện được.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao gan và thận chịu ảnh hưởng nhiều nhất?
Vì gan là nơi chuyển hoá phần lớn các chất đưa vào cơ thể và thận là nơi thải chúng ra, nên mọi thứ mình uống đều đi qua hai cơ quan đó. Dùng lâu dài một thứ không rõ thành phần thì hai cơ quan này chịu tải mà không ai theo dõi.
Có dấu hiệu sớm nào không?
Thường là không — cả hai có thể suy giảm khá nhiều trước khi có triệu chứng, và đó chính là điều làm nhóm này nguy hiểm. Các dấu hiệu như vàng da, nước tiểu sẫm, phù hoặc đi tiểu ít thường đã là dấu hiệu muộn.
Vậy làm sao biết được?
Bằng xét nghiệm. Nếu đã dùng một thứ không rõ thành phần trong thời gian dài thì hãy đi khám và đề nghị kiểm chức năng gan, thận cùng các chỉ số liên quan, vì đó là cách duy nhất phát hiện sớm.
Nhóm nào cần kiểm sớm hơn cả?
Người đã có bệnh gan hoặc bệnh thận, người cao tuổi, người dùng nhiều thuốc cùng lúc, người uống rượu nhiều, và người đã dùng thứ không rõ nguồn gốc nhiều tháng. Năm nhóm đó nên đi kiểm mà không chờ có dấu hiệu.